Fjölbrautaskólinn við Ármúla

NÁMSÖRÐUGLEIKAR AGÖTU CHRISTIE (AGATHA CHRISTIE´S LEARNING DISABILITY)

Punktar úr grein (eða frjálsleg þýðing á grein) eftir Lindu Siegel um meinta lesblindu Agötu Christie. Heimildir Lindu: Ýmsar ævisögur höfundarins, sjálfsævisaga hennar og rannsóknir um lesblindu. (Sjá nánar DE RERUM NOVARUM, Canadian Psychology/Psychologie Canadienne, 1988, 29:2)

-------------------------------------------------

Það er deginum ljósara að Agata átti við námsörðugleika að stríða en það finnst fólki merkilegt þar sem hún var (og er kannski enn) einn vinsælasti rithöfundur Breta.

Samkvæmt ofanskráðum heimildum er hægt að fullyrða að Agata var með eftirfarandi veikleika sem á ensku kallast developmental output failure, dysgraphia, writing backwardness, arithmetic/written work disability.

Þessir námsörðugleikar einkennast meðal annars af erfiðleikum við sum eða öll eftirfarandi verkefni: ritun, stafsetningu, stærðfræði, fínhreyfingar, utanbókarlærdóm, og verkefni sem reyna á skammtímaminni.

Einn ævisagnaritari (Morgan ´84) segir m.a.:

Stafsetning var alltaf eins og að happa- og glappaaðferðin væri notuð eins og algengt er hjá fólki sem man eftir orðum sem það heyrir en ekki sem það sér(les).

Sjálf segir Agata í sjálfsævisögu sinni(Christie ´77) :

Ég þurfti að læra að stafsetja orð á mörgum blaðsíðum. Ég býst við að ég hafi haft gott af þessu en ég var samt mjög slæm í stafsetningu og er það enn.

Agata átti alla tíð erfitt með stafsetningu og frágang. Hún segist samt hafa skrifað fyrrum heimiliskennara á hverjum degi, sem hún saknaði ákaflega, stutt og illa stafsett bréf.

Stafsetningarerfiððleikar Agötu voru slíkir að hún neyddist til að skipta um titil á a.m.k. einni bóka sinna. Hún var að skrifa sakamálasögu sem átti að gerast á Karíbahafi (Caribbean) en breytti staðarheitinu í titlinum í Nimrud (Nimrud and its Remains) vegna þess að hún var orðin þreytt á að reyna að muna hvernig á að skrifa Caribbean. Í bók Morgans kemur fram að hún hafi eytt miklum tíma í að hreinsa sögur sínar af villum.

Agata varð örg þegar hún sat við skriftir og henni fannst það erfitt, segir hún í sjálfsævisögu sinni. Madge, eldri systir hennar, reyndi að hjálpa henni við stafsetningu og skriftir. Madge hvatti Agötu til að æfa sig að skrifa rétt og útbjó vinnubók þar sem hún skrifaði réttar setningar sem systir hennar gæti hermt eftir. Hver setning hafði ólíka stafi og systirin bjó til skemmtilegan leik að orðum þar sem lögð var áhersla á stafinn í heilli setningu (pork-pie is made of pig and paste). Um bréfin sín segir Agata:

Bréfin mín voru ekki ýkja frumleg. Þau voru næstum öll eins. ,,Darling Nursie, I miss you very much. I hope you are quite well. Tony has flea. Lots and lots of love and kisses. From Agatha."

Um lestur og skrift segir Agata enn fremur:

Faðir minn sagði að ég yrði að læra að skrifa fyrst ég væri orðin læs. Það var ekki nærri því eins skemmtilegt. Enn er ég að finna gamlar ritæfingabækur með hlykkjóttum stöfum og ég virðist hafa átt mjög erfitt með að þekkja muninn á stöfum eins og B og R þar sem ég hafði lært að lesa með því að horfa á orðin en ekki með því að læra stafina.

Eitt af því erfiðasta fyrir fólk með þessi einkenni er það sem kallast computional arithmetic. Það getur samt átt auðvelt með það sem kallast mathematical problem solving. Erfiðleikar Agötu í reikningi (arithmetic) voru töluverðir en einn ævisagnaritarinn (Feinman, 1975) skrifar:

Hún segist vera ómöguleg í tölum og efast um að hún muni nokkurn tíma skilja báða bankareikninga sína til fulls. Annar er með andstyggilegum rauðum strikum, segir hún, og bankafulltrúinn bannar henni að nota hinn. Hún er mjög góð í brids, skák, krossgátum og alls konar ráðgátum svo það er undarlegt að hún skuli ekki komast til botns í bankareikningum sínum.

Agata átti erfitt með að reikna undir þrýstingi eins og hún segir sjálf:

Ég man ég var neðst í reikningsprófi þótt ég hafi verið efst vikuna áður. Þegar ég þurfti að lesa orðadæmin hætti ég að geta hugsað.

Vandamál Agötu í stafsetningu og ritun komu líka fram í frönskunámi hennar. Þetta þótti mjög undarlegt þar sem hún hafði alist upp í Frakklandi að hluta og talaði frönsku reiprennandi með framburð eins og innfæddir. Um þetta skrifar hún í sjálfsævisögu sinni, segist hafa lært málið eftir eyranu og verið góð í bókmenntum en hörmuleg í stafsetningu og málfræði.

Það er talin mikil hjálp fyrir fólk, sem á við sama vanda að stríða og Agata, að nota ritvél og læra vélritun. Agata notaði ritvél og fór með hana með sér í nánast öll ferðalög. Annað mikilvægt atriði er að nota segulband eða diktafón svo að það að setja orða á blað trufli ekki ímyndunina og sköpunarhæfileika einstaklings með þessa hömlun. Þegar Agata úlnliðsbrotnaði nýtti hún sér upptökutækið og eftir einn mánuð var hún orðin svo flink að hún gat skilað nokkrum köflum í einu. Samkvæmt Morgan virtist Agata skrifa liprari samtöl eftir að hún hóf að nota diktafóninn.

Agata átti ekki í nokkrum erfiðleikum við lestur heldur þótti henni auðvelt að lesa. Hún varð snemma læs þrátt fyrir að móðir hennar væri þeirrar skoðunar að ekkert barn ætti að læra að lesa fyrr en það væri orðið átta ára. Fjölskylda hennar hvatti hana samt til lestrar með því að gefa henni bækur og senda henni bréf.

Agata segist sjálf hafa verið talin sein til af fjölskyldu sinni og uppgötvaði það ekki fyrr en síðar að hún var langt fyrir ofan meðallag þegar hún var meðal annars fólks.