Til kennara
Þegar ég vinn með nemendum með dyslexíu legg ég áherslu á fjölbreytni í verkefnavali. Mikilvægt er að æfa málnotkun á sem fjölbreyttastan hátt og höfða til fleiri en einnar skynjunar (multy-sensory). Þannig er leikur að orðum mikilvægur til að æfa hrynjandi málsins, slá taktinn og finna þannig hljómfall orða og setninga. Í stafsetningu er hægt að skoða einingar orðanna, rætur málsins, taka t.d. eitt langt orð og búta það niður, leika sér að því að skeyta það saman á nýstárlegan hátt, aftur og aftur. Það þarf að brýna fyrir nemendum að þeim er mikilvægt að kunna stafsetningarreglurnar, jafnvel þótt þeir geri ótal villur og oftast öðruvísi villur en aðrir nemendur.
Eftir því sem líður á námsárin verður tungumálið flóknara. Því er mikilvægt að gefa nemendum tækifæri til að auka orðaforða sinn með því að gera námið að leik án þess að því fylgi sú streita sem fylgir prófum. Æfingar í málnotkun eru mikilvægar en þær mega aldrei verða að stagli! Þess vegna geta krossgátur, orðaskrafl og hvers konar leikir verið góð tilbreyting.
Þótt nemendur með dyslexíu séu hæglæsir hafa flestir náð að lesa a.m.k. 150 orð á mínútu. Það er mjög mikilvægt að hvetja þá til að lesa sér til skemmtunar það sem þeir hafa helst áhuga á, hvort sem það eru tímarit, spennusögur eða frásagnir á netinu. Stutt kynning á því hvernig hægt er að auka lestrarhraða sinn er nauðsynleg og nokkrar æfingar koma flestum til góða. Þó þarf að gæta þess sérstaklega að alltaf geta verið einn til tveir nemendur í hverjum hópi sem lesa undir 80 orðum á mínútu. Eftir 1. hraðlestrarpróf (t.d. stöðupróf sem fylgir Lestu betur) kemur þetta í ljós. Þessir nemendur geta ekki tekið þátt í hraðlestraræfingum en geta engu að síður þjálfað lestur án þess að vera undir tímapressu. Best væri að bjóða þeim að prófa þá einslega til að gefa þeim tækifæri til að sjá hvort þeim hefur farið fram. Framfarir þeirra eru oftast mjög hægar en ég hef séð kraftaverk gerast þegar nemendur hafa ekki gefist upp!
Ritun er mikilvægur þáttur í þjálfun nemenda. Þeir þurfa helst að skrifa eitthvað á hverjum degi. Best er ef nemendur geta verið í tölvustofu eða haft aðgang að tölvu þannig að þeir sendi kennara með tölvupósti hugleiðingar sínar eða ritunarverkefni sem fyrir þá eru lögð. Kennarinn þarf ekki að gera annað en hraðlesa texta nemenda og senda eina til tvær línur með uppörvandi athugasemdum til baka. Mikilvægt er að leggja áherslu á að það eru hugmyndir nemendanna sjálfra sem skipta máli í rituninni en ekki stafsetningin. Nemendur verða að fá tækifæri til að tjá sig án þess að hafa stöðugt áhyggjur af stafsetningu – hún er æfð sérstaklega.
Sérhver nemandi er einstakur og tileinkar sér þær námsaðferðir sem honum finnast bestar. Það er viðurkennd staðreynd að ekki læra allir eins og gerðar hafa verið margar rannsóknir á mismunandi námsaðferðum. (Sjá t.d. Tilly Mortimore. 2003 Dyslexia and Learning Style - A Practitioner´s Handbook. Whurr Publishers. London.)
Margir nemendur með dyslexíu eiga erfitt með að nálgast námsefnið á hefðbundinn hátt og þurfa því aðstoð. Hún getur falist í ýmsu, m.a. getur kennari eða stuðningsaðili þurft að
stækka letur á verkefnum og prófum
nota litaðan pappír í stað hvíta litsins
nota þá leturgerð sem nemandinn æskir (t.d. arial)
forðast skáletranir og undirstrikanir þar sem því verður við komið
hafa gott línubil (t.d. 1,5)
gefa nemanda lengri tíma til að vinna verkefni eða taka próf
minna nemanda á rétt hans til að fá námsefnið og próf á snældu eða geisladiski
benda og/eða kenna nemanda á leiðréttingarforrit í stafsetningu
beita mismunandi kennsluaðferðum sem höfða til margra skynfæra í senn
hafa í huga að margir nemendur með dyslexíu hafa sterka þrívíddarskynjun og vilja sjá námsefnið á myndrænan hátt
Mikilvægt er að kennari átti sig á því að sumir nemendur geta ekki lært efnið um leið og þeir skrifa niður texta. Þess vegna getur verið varhugavert að tala um efnið á meðan nemendur eru að skrifa niður texta af glærum eða töflu. Best er að dreifa prentuðum glærum með línum þannig að nemendur geti punktað hjá sér athugasemdir á viðeigandi stað.